Wzrost wykorzystania OZE w systemach ciepłowniczych, początkowo zaniedbywanego, staje się jednym z priorytetów UE w promocji ogólnego wzrostu udziałów OZE w zużyciu energii we Wspólnocie oraz w działaniach na rzecz zwalczania emisji zanieczyszczeń i przeciwdziałaniu zmianom klimatu.

W 2007 roku Rada UE zatwierdziła tzw. pierwszy, kompleksowy pakiet klimatyczno-energetyczny „3 x 20%”, który wyznaczył trzy główne cele rozwoju unijnej energetyki do 2020 r.: wzrost udziałów energii z OZE łącznie (czyli energii elektrycznej, paliw transportowych i ciepła z OZE) do 20% oraz zmniejszenie – też o 20% w stosunku do 2005 roku – zużycia energii finalnej i emisji gazów cieplarniach, ale tylko w tzw. sektorze ETS, czyli ze źródeł spalania mocy cieplnej powyżej 20 MW. Unijny cel na udziały energii z OZE został podzielony w dyrektywie 2009/28/WE o promocji energii z odnawialnych źródeł energii na poszczególne kraje członkowskie. W ramach nowego unijnego pakietu klimatyczno-energetycznego z 2014 roku z nowymi celami na 2030 rok, analogicznymi do tych, które obowiązują na 2020 rok (choć znacząco podniesionymi), dojdą nowe, związane z redukcją emisji gazów cieplarnianych w tzw. sektorze „non-ETS” (źródła o mocy poniżej 20 MW, w tym sektor mieszkalnictwa), ostrzejsze wymogi w zakresie efektywności energetycznej i wydajności energetycznej budynków oraz szczególne wymogi w zakresie obowiązkowego wzrostu udziałów energii z OZE w ciepłownictwie. Szczegóły i ostateczne kształty tych regulacji będą znane już wkrótce, po zatwierdzeniu tzw. Pakietu zimowego dyrektyw i rozporządzeń energetycznych UE, w tym nowej dyrektywy (recast) o promocji energii z odnawialnych źródeł energii (tzw. RED II).

W 2016 roku Komisja Europejska przygotowała Komunikat „Strategia UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia” (1), w którym zaprezentowała scenariusz (zgodny z pakietem klimatyczno-energetycznym 2030) całkowitego odejścia od wykorzystania paliw stałych w ciepłownictwie do 2040 roku i całkowitego wyeliminowania paliw w ciepłownictwie do 2050 roku, przy jednoczesnym wzroście udziałów ciepła z OZE w UE z 16,5% w 2013 roku do ok. 50% w 2050 roku, ze znaczącym udziałem energii słonecznej, biomasy, geotermalnej i energii elektrycznej w mieszkalnictwie oraz z wprowadzaniem magazynów ciepła i elementów inteligentnych sieci. W 2016 roku udział OZE w sektorze ciepłownictwa w UE wyniósł już 19% i był znacznie wyższy niż w innych regionach świata, a w szczególności w USA (11%), Indiach (10%) czy Chinach (3%). Międzynarodowa Agencja Energetyczna w swojej krótkoterminowej prognozie (2) przewiduje, że udział OZE do 2022 roku w ciepłownictwie UE wzrośnie do 22%.

OZE dla ciepłownictwa

Dotychczasowy główny nurt rozwoju OZE ukierunkowany był na energetykę prosumencką, w tym wykorzystanie fotowoltaiki oraz kolektorów słonecznych. Niekorzystane zamiany regulacji zasad wsparcia spowolniły rozwój energetyki słonecznej w Polsce. Z tych samych powodów zahamowany (a nawet zatrzymany) został rozwój OZE w wytwarzaniu energii elektrycznej, gdzie dominowała energetyka wiatrowa, ale nawet w tym przypadku brakowało równoległej promocji „zielonego” elektroogrzewnictwa. Niewykorzystany został w pełni niskonakładowy, olbrzymi potencjał ciepłownictwa w sezonowym magazynowaniu i dobowym bilansowaniu energii elektrycznej z OZE. W polskim ciepłownictwie wyjątkowo duży udział miało spalanie biomasy, przede wszystkim w gospodarstwach domowych, a dopiero w drugiej kolejności w ciepłownictwie systemowym, co służyło redukcji emisji CO2, ale niekoniecznie innych zanieczyszczeń. Znaczenie wszystkich rodzajów OZE, a zwłaszcza tych bezemisyjnych – dotychczas najbardziej niedocenianych w ciepłownictwie w zakresie ochrony powietrza powinno być większe. W ciepłownictwie systemowym tkwią obecnie największe możliwości, aby dzięki OZE możliwa była jednoczesna realizacja celów i zobowiązań związanych z ochroną klimatu oraz ochroną powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniami. W tym obszarze obecnie Polska może najszybciej znacząco zwiększyć udziały OZE i dzięki temu zatrzymać spadające udziały OZE w krajowym zużyciu energii, a w ten sposób podjąć skuteczny wysiłek na rzecz realizacji zagrożonych krajowych zobowiązań międzynarodowych w zakresie OZE.

Cel dla Polski wynosi 15% energii z OZE w zużyciu energii finalnej brutto w 2020 roku i, zgodnie z Krajowym planem działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych (tzw. KPD), przyjętym przez rząd w 2010 roku, udział ciepła z OZE stanowić ma aż 55% całkowitego krajowego zobowiązania na 2020 rok w zakresie OZE.

Źródło: portal cire.pl